Skip to content

Eich babi yn y mis cyntaf (newydd-anedig)

Eich babi yn y mis cyntaf (newydd-anedig)

Mae cael babi newydd yn amser arbennig iawn ond blinedig iawn. Mae’n achosi newidiadau mawr yn eich bywyd hefyd.    

Mae cael babi newydd yn brofiad a hanner ac mae’n bosib y byddwch yn teimlo pob math o emosiynau gwahanol. Cael babi yw un o’r pethau gorau sy’n gallu digwydd i rywun ond mae’n gallu bod yn brofiad anodd hefyd. Efallai y byddwch chi’n cwympo dros eich pen a’ch clustiau mewn cariad â’ch babi ar unwaith neu efallai y cymerith hi ychydig o amser i ddatblygu’r cyswllt arbennig hwnnw. Mae hyn yn gwbl naturiol.

Mae’ch babi’n dysgu o’r cychwyn cyntaf. O fewn yr wythnos gyntaf, bydd eich babi’n dechrau cymryd mwy o sylw o’ch llais, eich gwên, a bydd yn adnabod Mam a Dad neu’r sawl sy’n gofalu amdano. Drwy roi cwtshus a sylw i’ch babi a siarad ag e, byddwch chi’n helpu ei ymennydd i ddatblygu. Mae’r sylw cariadus hwn yn helpu’ch babi i ddeall ei fod yn bwysig ac yn gallu dibynnu arnoch chi hefyd.

Bydd hi’n cymryd amser i ddod i’r arfer â chael babi a gwybod beth mae e eisiau. Does dim brys i gael patrwm i’r dydd yn syth bin. Cymerwch amser i ddod i adnabod eich babi newydd a mwynhau amser gyda’ch gilydd. Bydd yr amser arbennig hwn yn helpu i feithrin y berthynas rhyngoch chi.

Bydd eich babi yn

  • gallu gweld o’r eiliad y daw i’r byd;
  • clywed ac mae’n bosib y bydd yn troi at synau cyfarwydd, fel eich llais;
  • crio pan fydd e eisiau bwyd, yn wlyb, wedi blino, mewn poen neu eisiau cwtsh;
  • syllu ar bethau - yn enwedig pethau â chyferbyniad rhwng golau a thywyll;
  • mwynhau edrych ar eich wyneb;
  • gwylio a dilyn eitemau; 
  • yn gwenu – o fewn pythefnos i wyth wythnos ar ôl ei eni.

Mae gwybodaeth fanylach am ddatblygiad eich babi yn y llyfr ‘Naw Mis a Mwy’ (Dolen allanol). Mae’n cynnwys gwybodaeth am fwydo eich babi, torri dannedd, brechiadau, iechyd eich babi a gwneud eich cartref yn ddiogel hefyd. Os ydych chi’n poeni am ddatblygiad eich plentyn, siaradwch â’ch meddyg teulu neu ymwelydd iechyd.

Chwarae a siarad

Er na all eich babi newydd afael mewn teganau eto, bydd yn mwynhau llawer o gysylltiad chwareus gyda chi. Gwnewch ystumiau, gwenwch, chwerthinwch a dangoswch eich tafod. Gallwch ganu hwiangerddi, siarad, goglais, cyfrif bysedd traed neu chwythu ar ei groen. Gallwch ddarllen i’ch babi, ond daliwch y llyfr yn agos gan nad yw babis newydd yn gallu gweld yn bell. Mae rhagor o syniadau ar siarad a chwarae gyda’ch babi gan yr Ymddiriedolaeth Llythrennedd Genedlaethol (Dolen allanol).

Gallwch siarad rhai geiriau yn y Gymraeg hefyd (Dolen allanol). Hyd yn oed os mai ychydig o Gymraeg sydd gennych chi, bydd siarad ychydig bach o Gymraeg gyda'ch babi yn rhoi'r dechrau dwyieithog gorau iddo. Gallwch chi ach plentyn canu gyda’ch gilydd i nifer o hwiangerddi Cymraeg ar wefan Mudiad Meithrin (Dolen allanol). Mae’r caneuon yn cynnwys nifer o eiriau syml i wneud e’n hawdd i blant bach i ddysgu’r iaith Cymraeg.

Pan fydd eich babi’n crio, mae’n ceisio dweud rhywbeth wrthych chi

Gall eich babi grio pan mae e:

  • Eisiau bwyd – efallai y bydd angen bwydo’ch babi’n amlach na’r disgwyl. Os oes awr ers iddo fwydo ddiwethaf, mae’n bosib ei fod eisiau bwyd.
  • Yn unig – mae angen llawer o gwtshus a chysylltiad corffol ar eich babi. Mae’n teimlo’n ddiogel pan fydd yn gallu gweld eich wyneb, clywed eich llais, eich arogli chi a theimlo’ch cyffyrddiad. Crio yw ei ffordd e o ofyn i chi ei ddal e.
  • Yn wlyb neu’n fudr – edrychwch i weld os yw ei gewyn yn wlyb neu’n fudr.
  • Wedi blino – efallai fod eich babi wedi blino ond yn cael trafferth mynd i gysgu. Ceisiwch ei siglo’n ôl ac yn ymlaen yn dyner mewn ystafell weddol dywyll.
  • Yn rhy boeth neu oer - Mae babis newydd yn hoffi bod yn gynnes ond ddim yn rhy gynnes. Yn gyffredinol, bydd eich babi angen un haen o ddillad yn ychwanegol i’r hyn rydych chi’n ei wisgo.
  • Yn anghyfforddus – efallai fod eich babi’n anghyfforddus oherwydd bod rhywbeth yn ei grafu fel tagiau dillad neu sip.
  • Wedi gorgyffroi – efallai fod eich babi wedi cyffroi gormod, yn enwedig os ydych chi wedi cael llawer o ymwelwyr neu ddiwrnod prysur. Ceisiwch siglo’ch babi yn ôl ac ymlaen yn dyner mewn ystafell weddol dywyll.
  • Yn anhwylus neu os oes twymyn ganddo – Os yw ei dymheredd yn uchel, efallai ei fod yn sâl. Os ydych chi’n credu bod rhywbeth o’i le, ffoniwch Galw Iechyd Cymru (Dolen allanol) i gael cyngor. Ffoniwch 0845 46 47.

Sut i gysuro’ch babi

Mae babis yn cyfathrebu mewn sawl ffordd - does dim rhaid i chi aros iddyn nhw grio er mwyn rhoi cwtsh iddyn nhw neu chwarae gyda nhw. Wnewch chi ddim difetha’ch babi os ydych chi’n rhoi llawer o gwtshus a sylw iddo. Bydd yn dysgu bod y byd yn ddiogel, a bydd yn cael teimlad o sicrwydd.

PEIDIWCH BYTH ag ysgwyd eich babi. Gall ysgwyd eich babi wneud niwed i’w ymennydd. Defnyddiwch eich llaw i gynnal gwddf a phen eich babi wrth ei godi neu ei roi i orwedd. Mae'r NSPCC (Dolen allanol) wedi paratoi llyfryn ar sut i ddal eich babi'n ddiogel.

Mae gofalu am fabi sy’n crio yn gallu bod yn waith caled ac efallai y byddwch chi’n crio eich hun. Os yw’r cyfan yn ormod, rhowch eich babi mewn man diogel a gadewch yr ystafell am ychydig nes i chi bwyllo. Neu gofynnwch i ffrind neu berthynas ofalu am eich babi am ychydig fel y gallwch chi gael peth amser i chi’ch hun. Gallai ffonio llinell gymorth Cry-sis (Dolen allanol) ar 08451 228 669 fod o gymorth hefyd (mae llinell ar agor rhwng 9am a 10pm, 7 diwrnod yr wythnos).

Math o iselder yw iselder ôl-enedigol sy’n gallu effeithio ar rai mamau ar ôl cael babi. Gall ddechrau yn y chwe wythnos gyntaf ar ôl yr enedigaeth, ond efallai na fydd yn amlwg tan tua chwe mis.

Mae newid mewn hwyliau, bod yn fyr eich amynedd a bod yn ddagreuol yn gyffredin ar ôl geni. Enw Saesneg cyffredin am hyn yw’r “baby blues” ac maen nhw fel arfer yn gwella ar ôl ychydig wythnosau. Fodd bynnag, os yw’ch symptomau’n para’n hirach, efallai mai iselder ôl-enedigol yw e. Mae rhagor o wybodaeth ar wefan Mind (Dolen allanol).

Mae’n iawn gofyn am help. Os ydych chi’n poeni am deimlo dan bwysau neu’n isel, siaradwch â’ch ymwelydd iechyd neu feddyg teulu.

Mae Dad yn bwysig iawn hefyd. Fel Tad, efallai y byddwch chi’n teimlo braidd allan ohoni, yn enwedig os mai’ch partner yw’r prif ofalwr. Ond mae’n bwysig cofio bod tadau’n bwysig iawn hefyd. Mae ymchwil wedi dangos bod tadau’n cael effaith gadarnhaol ar fywyd eu plentyn o’r cychwyn cyntaf. Gallwch gryfhau’ch perthynas gyda’ch babi drwy gofleidio, siarad, canu, gwenu a chael cyswllt llygaid.

Eich perthynas ar ôl cael babi

Mae nosweithiau digwsg a babi sy’n crio yn gallu rhoi straen ar eich perthynas gyda’ch partner. Ceisiwch gefnogi’ch gilydd ac aros yn ddigynnwrf wrth i chi ddysgu beth mae’ch babi ei angen. Mynnwch gwsg am yn ail. Cysgwch pan fydd eich babi’n cysgu. Am fwy o wybodaeth am eich perthynas wrth ddod yn rhieni am y tro cyntaf, ewch i Couple Connection (Dolen allanol) neu Relate (Dolen allanol).

Mae rhai babis yn crio mwy nag eraill. Dros amser bydd eich babi’n fwy cysurus. Os ydych chi’n poeni am grio eich babi, holwch eich ymwelydd iechyd am gyngor.

Cyfnodau Anodd ac Ymddygiadau Cyffredin

Cyfnodau Anodd ac Ymddygiadau Cyffredin

Mae’r rhan fwyaf o deuluoedd yn mynd trwy gyfnodau sy’n anodd eu rheoli. Dyma rai syniadau ar sut i fynd i’r afael â rhai o’r pryderon mwyaf cyffredin sydd gan rieni. Mae pob plentyn yn unigryw, ond efallai y bydd yr awgrymiadau hyn yn helpu.

Rhowch amser iddo

Rhowch amser iddo

Awgrymiadau ar annog gwell ymddygiad

Dyma pump syniad i’ch helpu chi i ddatblygu perthynas dda gyda’ch plentyn. Bydd y syniadau hyn hefyd yn helpu i annog ymddygiad cadarnhaol, yn hwb i hyder eich plentyn ac yn cefnogi ei ddatblygiad.

Datblygiad eich Plentyn

Datblygiad eich Plentyn

Rhwng genedigaeth a phump oed, bydd y plentyn yn tyfu a newid yn gyflym iawn. Gall deall mwy am ddatblygiad eich plentyn eich helpu chi i ddeall eich plentyn a’i ymddygiad yn well.

 

Magu Plant. Rhowch amser iddo.

Mae’r wefan hon wedi’i datblygu gan Lywodraeth Cymru gyda help amrywiaeth o sefydliadau a gweithwyr proffesiynol. Mae pob plentyn a phob rhiant yn unigryw. Mae’r wefan hon yn rhoi syniadau i rieni fel y gallan nhw wneud penderfyniadau ynglŷn â beth sy’n gallu gweithio i’w plentyn a’r teulu. Mae’n ceisio helpu rhieni i feithrin perthynas gadarnhaol, iach gyda’u plant.

Dysgu mwy.