Skip to content

Gwnewch amser i ganmol (addas o enedigaeth)

Gwnewch amser i ganmol (addas o enedigaeth)

Mae canmol yn gweithio’n well i annog yr ymddygiad rydych chi’n ei hoffi yn hytrach na beirniadu a chosbi’ch plentyn am ymddygiad sy’n achosi problemau. Mae’n helpu’ch plentyn i deimlo’n dda am ei hun a theimlo’n dda amdanoch chi.

Canmoliaeth yw pan fyddwch chi’n dweud wrth eich babi, plentyn bach neu blentyn yr hyn rydych chi’n ei hoffi amdanyn nhw. Bydd canmoliaeth yn annog eich babi neu blentyn i ddysgu sgiliau newydd hefyd. Pan fyddwch chi’n canmol eich plentyn neu fabi am ymddygiad positif neu am ddysgu sgil newydd, maen nhw’n fwy tebygol o’i wneud eto.

Mae canmol yn eich helpu i feithrin perthynas dda gyda’ch plentyn hefyd, a fydd yn eich gwneud chi a’ch plentyn yn hapusach. Mae ymchwil wedi dangos bod gan blant sy’n agos at riant, ac sydd â pherthynas gefnogol dda gyda Mam neu Dad fwy o hunanhyder ac maen nhw’n fwy llwyddiannus yn yr ysgol a thu hwnt.

Cyngor ar roi canmoliaeth:

  • Peidiwch â phoeni am roi gormod o ganmoliaeth i blentyn. Mae plant yn llawer mwy tebygol o ymddwyn mewn ffordd ddymunol eto os ydych chi’n eu canmol am wneud hynny. Bydd canmoliaeth a sylw positif y gwneud i’ch plentyn deimlo ei fod yn cael ei garu a’i werthfawrogi. Fydd y ganmoliaeth ddim yn ei ddifetha nac yn ei wneud yn orhyderus.
  • Peidiwch â chanmol eich plentyn pan nad yw’n haeddu hynny. Gall wneud i ganmoliaeth go iawn olygu llai iddo.
  • Rhowch ddigonedd o ganmoliaeth i’ch plentyn pan fyddwch chi’n gweld ymddygiad dymunol. Mae hyn yn helpu’ch plentyn i ddysgu pa ymddygiad rydych chi’n ei hoffi. Gwobrwywch yr ymddygiad gyda digon o sylw, canmoliaeth, cwtshus a’i hoff weithgareddau. Ceisiwch osgoi rhoi melysion fel gwobr.
  • Cadwch lygad am adegau pan mae’ch plentyn yn ymddwyn fel rydych chi am iddo ymddwyn. Yna, dywedwch wrth eich plentyn pam eich bod yn falch a’r hyn roeddech chi’n ei hoffi am ei ymddygiad. 
  • Dangoswch eich brwdfrydedd. Pan fyddwch chi’n rhoi gwen o ganmoliaeth ac yn gwneud cyswllt llygad. Dydy rhoi canmoliaeth ar draws ystafell neu wrth ruthro drwy’r drws ddim yn cael yr un effaith.
  • Dangoswch yn glir i’ch plentyn beth rydych chi’n ei ganmol. Byddwch yn benodol iawn ynglŷn â beth rydych chi’n ei ganmol. Bydd yn dangos eich bod yn talu sylw a’ch bod yn ei olygu go iawn. Yn hytrach na dweud “Da iawn”, dywedwch “roeddwn i’n caru’r ffordd y gwnes ti rannu dy ddol gyda dy chwaer.” Dydy’r ganmoliaeth ddim mor gryf os nad ydych chi’n dweud yn glir beth rydych chi’n ei ganmol.
  • Cysylltwch ymddygiad da gyda gwobr fel gweithgarwch pleserus neu anrheg. “Da iawn am gadw dy deganau yn y bocs - nawr gallwn ni ddarllen y llyfr gyda’n gilydd”. Gallwch roi’r gwobrau yn ddigymell pan fyddwch chi’n gweld ymddygiad da. Neu gallwch chi drefnu eu rhoi pan fyddwch chi’n gweld ymddygiad rydych chi’n ceisio’i annog. Efallai y byddwch chi am ddefnyddio siart gwobrwyo i wneud hyn.
  • Dyw llwgrwobrwyon a gwobrau ddim yr un peth. Weithiau mae rhieni yn defnyddio llwgrwobrwyon i annog eu plentyn i wneud rhywbeth, er enghraifft cynnig anrhegion am ymddwyn yn briodol. Fodd bynnag, mae gwobr yn cael ei rhoi ar ôl i’r plentyn ymddwyn yn dda, sy’n fwy tebygol o annog eich plentyn i ymddwyn fel hynny eto.

Cyngor ar ganmol 

  • Peidiwch ag aros i’ch plentyn wneud rhywbeth yn berffaith cyn ei ganmol. Rhowch ganmoliaeth i’ch plentyn am ei ymdrech hefyd. Mae canmol ymdrech yn dysgu’ch plentyn i ddal ati i ddysgu a gwneud ei orau glas.
  • Mae canmol yn gweithio orau os byddwch chi’n gwneud hynny’n syth ar ôl i’r ymddygiad ddigwydd.
  • Gadewch i’ch plentyn eich clywed yn dweud pethau da amdanyn nhw.
  • Rhowch syrpreis i’ch plentyn drwy ei wobrwyo am ymddygiad da. Er enghraifft, ‘Diolch am gadw dy deganau – tyrd i’r parc i ddathlu’.
  • Ceisiwch roi chwe gwaith yn fwy o ganmoliaeth i’ch plentyn na beirniadaeth.

Cofiwch roi amser i ganmol eich hun hefyd. Pan fyddwch chi’n canmol eich hun gyda ‘hunansiarad’ positif’, rydych chi’n fwy tebygol o wneud yr un peth i’ch plentyn. Er enghraifft, “rydw i’n falch o’r ffordd rydw i wedi gwneud pethau. Roedd hi’n dda fy mod i wedi peidio â chynhyrfu”.

Cyfnodau Anodd ac Ymddygiadau Cyffredin

Cyfnodau Anodd ac Ymddygiadau Cyffredin

Mae’r rhan fwyaf o deuluoedd yn mynd trwy gyfnodau sy’n anodd eu rheoli. Dyma rai syniadau ar sut i fynd i’r afael â rhai o’r pryderon mwyaf cyffredin sydd gan rieni. Mae pob plentyn yn unigryw, ond efallai y bydd yr awgrymiadau hyn yn helpu.

Rhowch amser iddo

Rhowch amser iddo

Awgrymiadau ar annog gwell ymddygiad

Dyma pump syniad i’ch helpu chi i ddatblygu perthynas dda gyda’ch plentyn. Bydd y syniadau hyn hefyd yn helpu i annog ymddygiad cadarnhaol, yn hwb i hyder eich plentyn ac yn cefnogi ei ddatblygiad.

Datblygiad eich Plentyn

Datblygiad eich Plentyn

Rhwng genedigaeth a phump oed, bydd y plentyn yn tyfu a newid yn gyflym iawn. Gall deall mwy am ddatblygiad eich plentyn eich helpu chi i ddeall eich plentyn a’i ymddygiad yn well.

 

Magu Plant. Rhowch amser iddo.

Mae’r wefan hon wedi’i datblygu gan Lywodraeth Cymru gyda help amrywiaeth o sefydliadau a gweithwyr proffesiynol. Mae pob plentyn a phob rhiant yn unigryw. Mae’r wefan hon yn rhoi syniadau i rieni fel y gallan nhw wneud penderfyniadau ynglŷn â beth sy’n gallu gweithio i’w plentyn a’r teulu. Mae’n ceisio helpu rhieni i feithrin perthynas gadarnhaol, iach gyda’u plant.

Dysgu mwy.